Ávarp formanns á baráttudegi verkalýðsins

Pistill eftir Fjölni Sæmundsson, formann LL:

Kæru lögreglumenn, til hamingju með baráttudag verkalýðsins.

Í dag höldum við baráttudag launafólks hátíðlegan undir þeim hótunum stjórnvalda að skerða eigi réttindi opinberra starfsmanna og þeim veruleika að verðbólga er nálægt þeim mörkum að kjarasamningum megi segja upp í haust.

Eins og félagsfólk þekkir vilja stjórnvöld, með frumvarpi sem liggur fyrir Alþingi, afnema áminningarskyldu og taka af okkur lögreglumönnum réttindi sem eru bundin í lög. Þau segja í röksemdafærslu sinni fyrir þessum breytingum að þeim þyki of tímafrekt og flókið að framfylgja lögum um opinbera starfsmenn.

Þessi röksemdafærsla hljómar auðvitað eins og grín í eyrum þeirra sem hafa þann starfa að láta landsmenn fylgja lögum. Stjórnvöld halda því fram að þau muni tryggja rétt okkar með reglum sem eiga að vera viðmið fyrir stjórnendur að fylgja. Allir lögreglumenn þekkja að mikill munur er á skyldu og vali þegar kemur að því að fylgja lögum og reglum.

Það truflar stjórnvöld að réttindi séu lögbundin enda sjáum við mörg önnur dæmi um að núverandi ríkisstjórn haldi fram þeim málstað að ýmis lög séu að trufla þau í að framfylgja sínum vilja á þeim hraða sem þau sjálf vilja. Það gilda lög og reglur sem eiga að hindra valdhafa í að vera einráðir. Það þarf að taka tillit til borgaranna. Þannig virkar lýðræði.

Við höfum líka heyrt í umræðunni að næstu réttindi opinberra starfsmanna sem ráðast þurfi gegn sé veikindarétturinn. Við þurfum því að vera föst fyrir og verja réttindi sem barist var fyrir áratugum saman. Við skulum í dag, 1. maí, hugsa til þeirra sem börðust fyrir okkar réttindum í fortíðinni.

Verkalýðshreyfingin hefur boðið stjórnvöldum að viðhafa samráð um breytingar á lögum um opinbera starfsmenn, meðal annars við að semja lagagreinar um einelti og kynferðislega áreitni. Þeirri útréttu hönd sátta hefur ekki verið tekið. Landssamband lögreglumanna sá í umsögn sinni um frumvarpið ekki annan kost en þann að benda stjórnvöldum á hvað orðið samráð þýddi samkvæmt orðabók.

Störf þessarar ríkisstjórnar sýna að sá misskilningur virðist vera ríkjandi hjá ráðherrum hennar að nóg sé að setja lagafrumvörp í samráðsgátt stjórnvalda til að samráð sé fullkomnað. Alger óþarfi sé að kynna sér þau sjónarmið sem almenningur og hagsmunaaðilar tefla fram. Í samtali við forsvarsmenn opinberra starfmanna sagði fjármálaráðherra að hann heyrði alveg hvað þeir væru að tala um en hann hefði bara valið að taka ekkert mark á því sem þeir væru að segja.

Þrátt fyrir þetta viðhorf eru stjórnvöld enn á ný að biðja launafólk um samráð og samvinnu, nú í vandræðum sínum og vanmætti við að ná niður verðbólgu. Það er verkefni sem stjórnvöld hafa misst tökin á. Við lögreglumenn og annað launafólk höfum ekki góða reynslu af nýlegu samráði við stjórnvöld og aðra viðsemjendur okkar.

Í þeim kjarasamningum sem nú eru í gildi samþykkti launafólk að fara fram með hóflegar launahækkanir til að í sameiningu væri hægt að ná niður vöxtum og verðbólgu. Viðsemjendur okkar hafa ekki staðið við það sem lofað var. Verð á mat og þjónustu hefur hækkað umtalsvert og verið langt umfram eðlileg mörk. Það sama gildir um þjónustugjöld sveitarfélaga og ríkis. Það er ljóst að ef stjórnvöld koma ekki böndum á það ástand sem nú ríkir munu stéttarfélög fara fram á verulegar launahækkanir í næstu kjarasamningum.

Núverandi kjarasamningar eru með uppsagnarákvæði og það má segja þeim upp ef verðbólga á ársgrundvelli verður yfir 4,7% nú í september. Í dag er hún 5,2%. Nýjustu viðbrögð stjórnvalda við þessu ástandi voru að lækka álögur á bensín og olíu tímabundið, eða fram yfir þessi viðmiðunarmörk í september. Þarna er ekki verið að hugsa um hag heimilanna eða ráðstöfunartekjur launafólks heldur er aðeins verið að fikta í mælingu á verðbólgu fram yfir þessi mörk, svo kjarasamningar haldi. Í september má svo bensín hækka aftur!

Það er með ólíkindum að ríkisstjórn, sem stendur frammi fyrir þessu stóra verkefni að ná tökum á verðbólgu og vöxtum, skuli gera það að forgangsatriði í sínum störfum að fara í stríð við opinbera starfsmenn með því að ráðast að mikilvægum réttindum þeirra. Opinberir starfsmenn eru þeir sem halda grunnþjónustu samfélagsins gangandi og eiga betra skilið frá stjórnvöldum.

Það ætti að vera öllum ljóst að til að bæta hag launafólks á Íslandi er ekki bara hægt að treysta á verkalýðshreyfinguna. Það þarf strax sameiginlegt átak við að draga úr arðsemiskröfu banka og annarra stórfyrirtækja. Á meðan verðlag hækkar endalaust vegna arðsemiskröfu fyrirtækja og hluthafa þeirra breytist ekkert.

Spírall verðhækkana og launahækkana heldur áfram; launafólk verður að fara fram á hærri laun til að hafa efni á nauðsynjum og fyrirtæki hækka sín gjöld til þess að geta greitt sér sama arð og áður. Launafólk var tilbúið að gefa eftir í síðustu kjarasamningum í þeirri trú að viðsemjendur þess gerðu slíkt hið sama. Það brást. Nú er komið að atvinnulífinu og hinu opinbera að leggja meira af mörkum.